woensdag 2 april 2014

Eilandbezoek

Begin vorige week hebben we een bezoek gebracht aan de kolonie op de Sassenplaat. De Sassenplaat is een eiland dat ten noorden van Moerdijk in het Hollandsch Diep ligt. Hoewel het gros van de meeuwenkolonies zich langs de kust bevindt, ligt deze veel verder in het binnenland.

Locatie Sassenplaat

Bij aankomst op het eiland werden wij overvallen door het grote aantal kleine mantelmeeuwen. Het lijkt erop dat deze kolonie ieder jaar groter wordt. Een van de redenen daarvan is het feit dat een eiland ideaal is om te broeden voor de meeuwen. Op een eiland heb je namelijk geen last van predatoren als vossen, die je nestje komen leegeten. Het enige gevaar komt uit de lucht, kort na onze aankomst zorgde een jonge zeearend voor een hoop commotie in de kolonie. De kolonie gaat dan grotendeels met een hoop kabaal de lucht in, de aanblik van honderden boze meeuwen was genoeg voor de zeearend om door te vliegen.

Zeearend kiest het hazenpad

Een andere reden voor de grote aantallen meeuwen op de Sassenplaat is de ingebruikname van braakliggende terreinen door industrie op het nabij gelegen industrieterrein. Veel meeuwen van de Sassenplaat broedden namelijk eerst op het industrieterrein. Meeuwen zijn zeer trouw aan hun broedplaats. Er zijn gevallen bekend van meeuwen welke op exact dezelfde plek van een dak van een loods gingen broedden, waar zich voorgaande jaren hun nest bevond op de grond. Echter wanneer het broedsucces minimaal wordt door bijvoorbeeld nieuwbouw of predatie, verplaatsen ze. Een voorbeeld hiervan is kleine mantelmeeuw Y-NL.

Kleine mantelmeeuw Y-NL

Deze mevrouw van middelbare leeftijd (17 jaar) is als kuiken geringd op de Maasvlakte in 1997. Vanaf 2006 broedde zij op het industrieterrein van Moerdijk. In 2012 had een vos flink huisgehouden op de kolonie in het industrieterrein, waarop zij vanaf 2013 besloot om op de Sassenplaat te gaan broeden. Meer dan de helft van de 128 afgelezen geringde meeuwen die dag zijn meeuwen welke eerst op het industrieterrein broedden. Nu maar hopen dat die vos zijn zwemdiploma niet heeft.


dinsdag 18 maart 2014

Hormonen op de Maasvlakte

Gisteren ben ik een dag in de verschillende kolonies op Maasvlakte en Europoort geweest. Op verschillende braakliggende terreinen tussen de bedrijven in bevinden zich hier gemengde kolonies van Zilvermeeuwen en Kleine Mantelmeeuwen.  Een van die kolonies is de kolonie op de "Kop van de Beer".

Gemengde kolonie Zilvermeeuwen en Kleine Mantelmeeuwen "Kop van de Beer"

Twee weken geleden kwamen we rond de avond in de kolonies, wanneer de meeuwen gingen slapen. Overdag waren de kolonies tot voor kort nog praktisch leeg. Er kan echter veel veranderen in twee weken, aangezien de kolonies nu ook overdag bezet zijn. De broedruimte in de verschillende kolonies is in de loop van de jaren steeds kleiner geworden, wat resulteert in het feit dat de broedparen steeds dichterbij elkaar moeten broeden. Het is aannemelijk dat de meeuwenparen daarom nu al een groot gedeelte van de dag de broedplaats bezetten. Dit resulteert in verschillende schermutselingen in de kolonie. Soms is een parmantige houding en een grote bek voldoende, maar regelmatig wordt er naar een meer fysieke oplossing gezocht.  

Zilvermeeuw vrouw R-0U bewaakt haar zandhoop

In deze kolonie wordt sinds 2010 geringd. De meeste geringde vogels op deze kolonie zijn vaste gasten waarvan de ringen veelal alleen in de kolonie worden afgelezen en op één of enkele vaste fourageerplaatsen. Bovenstaande Zilver R-0U is buiten de kolonie bijvoorbeeld alleen maar in rondom de Bruijnings Ingenhoeslaan in Voorburg waargenomen. Andere vaste koloniegangers hebben een meer gevarieerde historie, zoals bijvoorbeeld de Kleine mantelmeeuw G-EU93, welke als pul in 1996 op een andere plaats op de Maasvlakte is geringd. 

Kleine mantelmeeuw G-EU93

Deze meeuw overwinterd jaarlijks trouw in Frankrijk, en bevond zich anderhalve maand nog in Champteussé-sur-Baconne, Frankrijk. Pas in 2009 dook deze meeuw op in de kolonie op de Kop van de Beer, waar hij of zij waarschijnlijk ook broedt. Hopelijk is deze oud gediende te vangen dit broedseizoen, zodat zijn oude versleten tarsusring vervangen kan worden door een nieuwe tibiaring.

Ten slotte zijn er ieder jaar nieuwelingen in een kolonie. Een goed voorbeeld hiervan is zilvermeeuw Y-UX, welke sinds het ringen in de kolonie van Moerdijk vrijwel alleen maar in België en Frankrijk wordt waargenomen. In september 2012 was hij of zij al eens wezen kijken op de Maasvlakte, om vervolgens weer twee jaar enkel op de Vuilstort van Blaringhem, Frankrijk op te duiken. Alhoewel de vogel in 2010 al adult, en dus in staat om te broeden was, is het onbekend of hij/zij ooit al eens op  eieren heeft gezeten. Misschien dit jaar dan?

donderdag 13 maart 2014

Het wel en wee van geel UT

Regelmatig loop ik een rondje over de Nassauweg in Dordrecht, aangezien deze plek vanaf het centraal station maar 5 minuten lopen is. Er zitten daar namelijk vrijwel altijd wel een paar grote meeuwen, en zodoende lees ik daar ook wel eens een ring af. Het kleurringen van meeuwen zorgt ervoor dat je een inzicht krijgt in het leven van individuele dieren. Een vaste badgast van de Nassauweg is de adulte zilvermeeuw geel UT. Sinds het begin van het jaar kom ik deze meeuw vrijwel elke keer tegen als ik mijn vaste rondje doe. De eerste keer dat ik hem trof was in begin januari. Het viel me toen al op dat hij niet erg lekker in de veren zat.

Geel UT in begin februari

Geel UT is geringd als pul op het industrieterrein van Moerdijk en wist in zijn tweede jaar de Nassauweg al te vinden. Als jonge vogel deed hij nog goed mee met de anderen en wist hij zijn voedsel te vinden in de harde voedselcompetitie van de vuilnisbelten van Breda, Tilburg en Dordrecht. Zijn bezoeken aan deze plaatsen werden echter al snel minder en sinds december vorig jaar is hij alleen nog maar langs de Nassauweg gezien. Ondanks dat op deze plek de voedselcompetitie veel lager is, gaat het niet beter met geel UT en zie ik hem elke keer verder aftakelen. 

Geen kracht meer om zijn vleugels omhoog te houden

Toch sta ik er van te kijken hoe taai die goede oude UT is. Ondanks hij graatmager is, zijn vleugels niet meer omhoog kan houden en zijn veren niet meer netjes krijgt, kom ik hem toch elke keer weer tegen. De laatste keer dat ik hem zag zat hij een beetje te dommelen in het voorjaarszonnetje. Daarom dit kleine eerbetoon aan geel UT, op je gezondheid!


zaterdag 1 maart 2014

Salutations de Sénégal

Waarnemingen uit Afrika zijn niet alledaags dus extra leuk om te ontvangen. Een paar dagen geleden ontving ik twee waarnemingen van John Wright die een aantal dagen in de lagune van Somone in Senegal was geweest. In de onderstaande groep kleine mantelmeeuwen ontdekte hij naast enkele Deense en Noorse ringen twee van onze projectvogels.


Somone is genoemd naar een kleine rivier met oorsprong in het massief tussen Ndiass en Thiès. Deze bevloeit een reeks baobabwouden om zich dan via een wijd zoutwaterbekken in de Atlantische oceaan te storten. 

John was eigenlijk op zoek naar gekleurringde visarenden, voor deze soort is het belangrijk gebied, maar had uiteindelijk meer succes met audouins meeuwen en kleine mantelmeeuwen. 


Rood FA is geringd in 2007 als broedvogel op Vlissingen-Oost.


Wit 2.M is als nestjong geringd in 2011 op Europoort. 


De afstand van de Delta in Nederland tot deze Delta in Senegal is zo'n 4.500 km.


vrijdag 28 februari 2014

Een Finse "Bijvangst"

Ongeveer twee weken geleden, na een overleg in Arnhem, leek het ons een goed idee om nog even te kijken of we op de vuiloverslag van Oss projectvogels van ons konden vinden. Eenmaal aangekomen op deze vuiloverslag, welke bekend staat om zijn grote aantallen geelpoot- en pontische meeuwen, zagen we dat er flink wat grote meeuwen aanwezig waren.

Er waren drie projectvogels aanwezig. Een van deze projectvogels was vrouw zilvermeeuw wit 7U. Deze vogel is in 2008 als pul met enkel metaal geringd in de kolonie van Moerdijk. Van het moment van het ringen tot zijn vierde levensjaar zijn er geen waarnemingen bekend van deze vogel. Als volwassen vogel werd zij gevangen in de kolonie van Amerongen en voorzien van een kleurring en wordt nu ieder jaar gezien in de bovengenoemde kolonie en op de vuiloverslag van Oss.

Vrouw zilvermeeuw W-7U

Naast de bovengenoemde projectvogels zagen we ook twee in Polen geringde pontische meeuwen en verschillende ongeringde geelpoten en ponten. In de kolonie in Amerongen broedt ook sinds 2012 een pont (zie blogpost van 21 oktober 2012) en enkele geelpoten, samen met zilvermeeuwen. Het resultaat hiervan zagen we op deze locatie terug, er liepen verschillende halfbloedjes, met kenmerken van alle drie de bovengenoemde soorten.

3kj zilvermeeuw, 3kj pontische meeuw met Poolse kleurring en een adulte geelpootmeeuw

Maar de ultieme kers op de taart, kwam aan het einde van de middag. Het begon al donker te worden toen we een kleine mantelmeeuw zagen lopen. Het beest viel op door zijn complete juveniele pluimage en kleine voorkomen (nauwelijks groter dan een stormmeeuw). Maar het mooiste was het feit dat er een grote metalen ring om zijn poot zat! Met het geluk dat het beestje rustig op een paar meter van onze bus rondscharrelde lazen we de ring af... Een heuse Baltische Mantelmeeuw!!

2kj Baltische mantelmeeuw (Larus fuscus fuscus)

Deze ondersoort van de kleine mantelmeeuw was geringd in een zuivere kolonie in de omgeving van Vaasa, Finland, op meer dan 1500 km van Oss. In Nederland zijn Baltische Mantelmeeuwen zeer zeldzaam, er nog geen 20 gevallen bekend van deze soort in Nederland. Wat een dag.

Afstand kolonie Baltische Mantelmeeuw naar Oss, hemelsbreed 1575km







dinsdag 25 februari 2014

Ver van huis

De afgelopen week kregen we een aantal leuke terugmeldingen van geringde kleine mantelmeeuwen uit Mauritanië. Er waren namelijk enkele Nederlanders beroepshalve afgereisd naar West-Afrika voor vogeltellingen. Op onderstaande foto het haventje bij Dakhlet Nouadhibou (foto Tom van Spanje) waar enkele projectvogels van ons verbleven afgelopen winter.


Bob Loos was succesvol met het aflezen van ringen in de Banc D'Arguin en Tom van Spanje in de omgeving van Nouakchott. Buiten de tellingen om staken zij moeite en energie in het aflezen van ringen en maakten verschillende projectleiders van kleurringprojecten blij met hun waarnemingen.



Er werden projectvogels afgelezen afkomstig uit de kolonies van Moerdijk, Vlissingen, Maasvlakte en Europoort. Op onderstaande foto is W[W.9] te zien (foto Tom van Spanje) geringd als mannetje in 2009 op het nest te Moerdijk. Net als de meeste andere waargenomen vogels in Afrika heeft deze vogel geen winterwaarnemingen van elders wat suggereert dat hij na het broedseizoen mogelijk vrij snel naar Mauritanië koerst.



Eerste kleine mantelmeeuwen terug op de kolonie.

Vorige week ben ik met Roland-Jan voor het eerst op de kolonie in Moerdijk geweest.  We hoopten dat de kleine mantelmeeuwen,  welke daar broeden, al weer terug waren op de kolonie. We hadden namelijk vorige week al verschillende geringde kleine mantelmeeuwen op de vuiloverslag van Breda gezien.


Kleine mantelmeeuw (W)P4 op de Vuiloverslag van Breda, broedvogel van Moerdijk.

Naarmate de avond vorderde zagen we steeds meer Kleine Mantelmeeuwen de kolonie inkomen om te overnachten. Daarnaast waren er ook verschillende zilvermeeuwen aanwezig. Er waren verschillende geringde beesten, zoals de kleine mantel (Y)JH, aanwezig. Deze in 1999 geboren man verblijft elk najaar op een vuilstort in Lewarde, Noord Frankrijk, op 200km van de kolonie. Ook afgelopen winter werd hij daar gezien, voor het laatst in november 2013.


Kleine mantelmeeuw(Y)JH in de kolonie.

In de kolonie waren alleen nog kleine mantelmeeuwen aanwezig welke overwinteren in Midden en  Zuid-Europa, voornamelijk in Frankrijk. De meeuwen welke overwinteren in Afrika komen waarschijnlijk later aan in de kolonie.


Zilvermeeuw (R)H1 en Kleine Mantelmeeuw (Y)VY & (W)84