maandag 1 september 2014

It's a man's world

De kolonie is leeg. Het is begin september, het moment dat overal 1kj-meeuwen beginnen op te duiken. De meeste van hen zijn zelfstandig, maar sommige pullen volgen hun ouders ook buiten de broedkolonie. In enkele gevallen kunnen we goed zien wie dat zijn, omdat de ouders in de kolonie gekleurringd zijn. In de laatste twee weken van augustus hebben we zes van deze geringde meeuwen met hun pullen buiten de kolonie gezien. Twee keer was dat een kleine mantelmeeuw en vier keer een zilvermeeuw.



Eén van de zilvermeeuwen zagen we met twee pullen, de andere vijf meeuwen hadden één jong. In één geval waren beide ouders tegelijk aanwezig en had het jong een metalen ring. Het viel ons op dat het iedere keer de mannen waren die zich met de jongen bezig hielden. Zo zagen zij er op toe dat hun jongen konden foerageren, door andere meeuwen op afstand te houden. Daarnaast leken zij hun pullen te beschermen door steeds tussen de pul en de bedreiging (ringaflezers bijvoorbeeld…) te gaan staan of door de pullen uit ons gezichtsveld te leiden. Eén van de zilvermeeuwen is wel heel toegewijd. Terwijl zijn partner de afgelopen weken geen enkele keer op haar vaste plek is waargenomen, trekt hij nu al ruim een week samen met zijn pul op. Met de jongen van deze vaders zal het wel goed komen! 





zondag 24 augustus 2014

Terugkeer naar zuidelijke oorden

Vlak na het broedseizoen keren veel van onze geringde kleine mantelmeeuwen naar het zuiden. Zo zit projectvogel zwart 6=  geringd in juni 1986! al vaak eind juli/begin augustus in Zuid-Spanje (Cadiz-Huelva) en laat dit patroon jaarlijks zien.

Nu de maand augustus vordert nemen de aantallen kleine mantelmeeuwen in Spanje en Portugal snel toe. Er wordt veelvuldig gefoerageerd op open vuilstortplaatsen, rijstvelden en stranden. Waarom de stranden in trek zijn is op onderstaande foto's goed te zien. Overal langs de Portugese kust heb je kleine vissersplaatsen waar kleine bootjes met sleepnetten de zee op gaan. Vervolgens worden deze sleepnetten met tractoren (vroeger, en op sommige plaatsen nog steeds, paarden) binnengetrokken.

Het binnenhalen van de vangst is een heus feestmaal voor de honderden aanwezige kleine mantelmeeuwen.






Kleine mantelmeeuwen "feeding frenzy" in Torreira (Aveiro) 22 augustus 2014 (foto: Dr. José Tavares)

woensdag 4 juni 2014

Nieuwdorp: De Zilverstort van Vlissingen

De meeste mensen komen niet voor hun plezier op een vuilstort. Bergen huisafval, vliegen en....meeuwen! Een vuilstort is een ideale plaats om ringen af te lezen. Gisteren zijn we daarom naar vuiloverslag 'Nieuwdorp' geweest in het Sloegebied nabij Vlissingen. En we hadden geluk, bij aankomst werd er gebufferd op de vuilstort. Bij het bufferen wordt vers huisvuil door vuilniswagens direct gedumpt op de vuilstort. De meeuwen kunnen dus hun hart ophalen en waren in grote getale aanwezig.


Bij aankomst gingen er meer dan duizend meeuwen de lucht in. Opvallend is dat de meeuwen alert blijven en bij onraad gelijk het luchtruim verkiezen. Vervolgens wacht de gehele groep met landen totdat er een enkele dappere meeuw durft te landen. Vanaf dat moment is de kust weer veilig verklaard en duikt de groep weer massaal het vuil in. Waar op vrijwel elke vuilstort in Nederland het merendeel van de meeuwen kleine mantelmeeuwen betreft, is deze vuilstort een echt zilverwalhalla. 

Zilverwalhalla

Een ander opvallend gegeven is dat je bijna geen enkele ring meerdere malen ziet. Deze turn-over is zeer groot, net als de aantallen geringde meeuwen. Uiteindelijk gingen we met bijna 150 aflezingen weer naar huis. Het grootste gedeelte van de geringde meeuwen komt uit de kolonies welke zich op verschillende plaatsen in hetzelfde havengebied bevinden. Daarnaast waren ook enkele Belgische en een Franse kleurring aanwezig.

Belg B-HMAL
Fransoos R-522K

De concurrentie op een vuilstort is groot. Momenteel hebben de meeste meeuwen jonge kuikens en willen ze snel de krop volvreten en terug naar de jongen. Dit verklaart ook voor een groot gedeelte de turn-over. Wanneer er eten wordt gevonden duiken er gelijk meeuwen op die willen meeprofiteren van andermans vondst. Ook de meeuwen met ringen van ons project maken zich veelvoudig schuldig aan deze diefstal.

Zilvermeeuw B-E1 en kleine mantelmeeuw Z-HW in de aanval

dinsdag 27 mei 2014

Een puber op eieren

De afgelopen weken hebben we veel adulte kleine mantelmeeuwen en zilvermeeuwen geringd op de Maasvlakte. Vorige week zagen we tijdens het ringen een opvallende kleine mantelmeeuw van zijn nest af komen. Deze kleine mantelmeeuw kwam qua ruipatroon het meest overeen met vogels van twee jaar oud (in vaktermen een 3de kalenderjaar, drie kalenderjaren na de geboorte in juni)

Voor mijn afstudeeronderzoek heb ik uitgezocht na hoeveel jaar geringde pullen terug komen in een kolonie om te broeden. Uit dit onderzoek bleek dat het grootste gedeelte van de 79 afgelezen geringde vogels uit mijn proef na drie tot zes jaar terug kwamen als broedvogel naar de kolonie. Er waren geen gevallen bekend van vogels welke na twee jaar al terug kwamen om te broeden. In de afgelopen 10 jaar ringen was er slechts één geval bekend van een broedende kleine mantelmeeuw van deze leeftijd. 

Terugkomst pullen als broedvogel in de kolonie (Loeve, 2014)

Een zeldzame ontdekking dus. Het besluit om deze vogel te proberen te vangen was dan ook snel gemaakt, zodat we deze konden voorzien van een ring en konden documenteren.

Nest 3de kalenderjaar kleine mantelmeeuw

En met succes! Na een inloopval over het nest te hebben gezet liep deze broedse makker de kooi in en konden we deze ringen en documenteren. De mannelijke vogel werd geringd met een blauwe kleurring met de code "FT" en een zwarte marker.

ZB-FT met zijn nieuwe ringen
Een 3de kalenderjaar kleine mantelmeeuw heeft een kenmerkend kleed. Waar de rug vaak al volledig is doorgeruid naar de het leizwarte adulte kleed, zijn de vleugels vaak nog in het juveniele bruine kleed. Ook ZB-FT had deze kenmerkende bruine vleugel met slechts enkele doorgeruide leizwarte veren. 
Open vleugel ZB-FT

Pas wanneer de vogel zijn adulte kleed bereikt is de staart compleet wit. In het 3de kalenderjaar is meestal nog een groot gedeelte van de bandering van het 2de kalenderjaar kleed zichtbaar.

Staart ZB-FT

Persoonlijk vind ik dit een van de gaafste stadia van het ruiproces van de kleine mantelmeeuw omdat je mooi de overgang ziet tussen het bruine juveniele kleed en het kenmerkende wit met zwarte adulte kleed. Een unieke kans om dit kleed is van dichtbij te fotograferen.

 

Kopstudie ZB-FT


woensdag 7 mei 2014

Op de eieren!

Sinds mijn laatste post zijn de meeuwen in de verschillende kolonies alweer een stuk verder dan baltsen. De eileg is sinds twee weken begonnen en het gros van de paartjes zit al op de eieren. Het is dan ook een drukte van jewelste in de verschillende kolonies en naast het broeden wordt er druk doorgebaltst, gepaard en gevochten.

Kleine mantelmeeuw op het nest

Zowel de zilvermeeuwen als de kleine mantelmeeuwen leggen gemiddeld drie eieren om ze daarna tussen de 27-30 dagen te bebroeden. Waar de kolonies enkele maanden geleden nog in zijn geheel opvlogen als je naderde, trekken ze zich nu een stuk minder van je aan en blijven ze straf op het nest zitten.

Nest Kleine Mantelmeeuw

Omdat de meeuwen zo broeds zijn, is nu de tijd aangebroken van het ringen van de adulte vogels. 

Een van de eerste vangsten!


maandag 5 mei 2014

Den Witte

Tijdens het laatste bezoek aan de Sassenplaat kwamen we een wel heel bijzondere meeuw tegen. Normaal zie je in de kolonie op de Sassenplaat namelijk vooral veel zwarte ruggen van de kleine mantels, afgewisseld met hier en daar een zilvermeeuwtje. Tijdens onze afleesronde landde echter plots een witte verschijning op een van de afvoerbuizen. Waar de normale kleine mantelmeeuwen een mooie zwarte mantel hebben, was deze meeuw compleet wit, met scherp afgetekende gele poten en snavel.

De witte verschijning

Deze kleine mantelmeeuw heeft een afwijking welke men leucisme noemt. Leucisme kan voorkomen bij elke diersoort, en zelfs bij mensen. Het is een gebrek aan pigment, waardoor de huid, schubben, haren, of in dit geval de veren, wit zijn. Leucisme wordt vaak verward met albinisme, maar is niet hetzelfde. Albino's hebben namelijk altijd rode ogen en zijn vaak gevoelig voor zonlicht. Bij leucisme is dit niet het geval.


Leucisme is bij kleine mantelmeeuwen ook bekend, maar komt vaak voor op een gedeelte van het verenkleed. Bij deze kleine mantelmeeuw is echter het gehele verenkleed zo goed als wit. Al met al dus een heel mooi en interessant beest. Nu maar hopen dat hij te verleiden is tot het dragen van zo'n mooi ringetje....




woensdag 2 april 2014

Eilandbezoek

Begin vorige week hebben we een bezoek gebracht aan de kolonie op de Sassenplaat. De Sassenplaat is een eiland dat ten noorden van Moerdijk in het Hollandsch Diep ligt. Hoewel het gros van de meeuwenkolonies zich langs de kust bevindt, ligt deze veel verder in het binnenland.

Locatie Sassenplaat

Bij aankomst op het eiland werden wij overvallen door het grote aantal kleine mantelmeeuwen. Het lijkt erop dat deze kolonie ieder jaar groter wordt. Een van de redenen daarvan is het feit dat een eiland ideaal is om te broeden voor de meeuwen. Op een eiland heb je namelijk geen last van predatoren als vossen, die je nestje komen leegeten. Het enige gevaar komt uit de lucht, kort na onze aankomst zorgde een jonge zeearend voor een hoop commotie in de kolonie. De kolonie gaat dan grotendeels met een hoop kabaal de lucht in, de aanblik van honderden boze meeuwen was genoeg voor de zeearend om door te vliegen.

Zeearend kiest het hazenpad

Een andere reden voor de grote aantallen meeuwen op de Sassenplaat is de ingebruikname van braakliggende terreinen door industrie op het nabij gelegen industrieterrein. Veel meeuwen van de Sassenplaat broedden namelijk eerst op het industrieterrein. Meeuwen zijn zeer trouw aan hun broedplaats. Er zijn gevallen bekend van meeuwen welke op exact dezelfde plek van een dak van een loods gingen broedden, waar zich voorgaande jaren hun nest bevond op de grond. Echter wanneer het broedsucces minimaal wordt door bijvoorbeeld nieuwbouw of predatie, verplaatsen ze. Een voorbeeld hiervan is kleine mantelmeeuw Y-NL.

Kleine mantelmeeuw Y-NL

Deze mevrouw van middelbare leeftijd (17 jaar) is als kuiken geringd op de Maasvlakte in 1997. Vanaf 2006 broedde zij op het industrieterrein van Moerdijk. In 2012 had een vos flink huisgehouden op de kolonie in het industrieterrein, waarop zij vanaf 2013 besloot om op de Sassenplaat te gaan broeden. Meer dan de helft van de 128 afgelezen geringde meeuwen die dag zijn meeuwen welke eerst op het industrieterrein broedden. Nu maar hopen dat die vos zijn zwemdiploma niet heeft.